Radom dziewiętnastowieczny

Trasa wycieczki przebiega przez:
 

  • ul. Piłsudskiego - dawna ul. Szeroka, później Nowotki, wytyczona prostopadle do ul. Żeromskiego, jednolita stylowo z zabudową z przełomu XIX/XX w.
    Na uwagę zasługują tutaj kamienice:
    • pod nr 12 - neoklasycystyczna willa ogrodowa z czterokolumnowym portykiem, obecnie siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Józefa A. i Andrzeja S. Załuskich;
    • pod nr 15 - w stylu neogotyckim dawny budynek Kasy Przemysłowców Radomskich z 1897 r., z zachowanym wewnątrz pierwotnym wystrojem, obecnie budynek Banku PeKaO SA;
    • pod nr 10 - wzniesiony w 1894 r. gmach sądu, w stylu neorenesansowym z zachowanymi ryzalitami bocznymi zwieńczonymi tympanonami, we wnętrzu klatki schodowej znajduje się plafon z boginią sprawiedliwości, obecnie siedziba Sądu Okręgowego;
    • pod nr 9 - kamienica Tyszkiewiczowej - córki Józefa Brandta, gdzie malarz przebywał i zmarł (na elewacji znajduje się tablica upamiętniająca artystę);
    • na klatce schodowej w bramie można zobaczyć ciekawe polichromie z wizerunkami prawdopodobnie Juliusza Słowackiego i Adama Mickiewicza;
    • pod nr 7 - kamienica z 1895 r. z fasadą o dużej ilości detali architektonicznych;
    • pod nr 5 - kamienica z tablicą pamiątkową poświęconą Stanisławowi Wernerowi, uczniowi Szkoły Handlowej, członkowi Organizacji Bojowej PPS, rozstrzelanemu w wieku 18 lat, w Lesie Kapturskim w 1906r., za zamach dokonany wraz ze Stanisławem Hemplem na komendanta żandarmerii gubernialnej - płk. von Płotto; w narożu ul. Piłsudskiego i ul. Traugutta dom rodziny Zajdensznirów z 1911 r. w stylu secesyjnym.
       


  • ul. Sienkiewicza - na uwagę zasługują tutaj:
    • katedra pw. Opieki NMP położona przy skrzyżowaniu ulic: Sienkiewicza i Mickiewicza, wybudowana na przełomie XIX/XX w. w stylu neogotyckim - bazylikowa z transeptem, wydzielonym prezbiterium, oszkarpowana z dwoma wieżami o wys. 72 m, wzorowanymi na wieżach kościoła Mariackiego w Krakowie. Wystrój wnętrza kościoła to cztery ołtarze, główny - rzeźbiony w drewnie dębowym, figura Najświętszej Marii Panny z białego marmuru, w przedsionku katedry - sarkofag z popiersiem ks. bp Jana Chrapka - ordynariusza diecezji radomskiej, który zginął w wypadku samochodowym w 2002 r. Od 1921 r. kościół parafialny, od 1981 r. konkatedra diecezji sandomierskiej, a od 1992 r. katedra diecezji radomskiej;
    • kamienica pod nr 13 - budynek kancelarii radomskiej Katedry ONMP, na elewacji którego znajdują się tablice upamiętniające życie i twórczość ks. Władysława Paciaka (1952-1979) - artysty malarza oraz ks. Włodzimierza Sedlaka (1952-1993) - profesora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego - myśliciela, naukowca, twórcy bioelektroniki, katechety i rekolekcjonisty, autora licznych publikacji;
    • kamienica pod nr 12 - dom rodziny Macieja Glogiera, według projektu Józefa Piusa Dziekańskiego, eklektyczny z wpływami modernizmu z efektowną elewacją z piaskowca;
    • pod nr 11 - budynek dawnego Powiatowego Związku Samorządowego (Sejmik), wzniesiony w 1927 r. w stylu klasycystycznym, z czterokolumnowym portykiem wg projektu Alfonsa Pino, obecnie Pałac Ślubów;
    • park im. Tadeusza Kościuszki (altana – pierwsza budowla żelbetonowa w Radomiu, pomnik im. Fryderyka Chopina, głaz narzutowy z pamiątkową tablicą poświęconą rocznicy przysięgi Tadeusza Kościuszki.
       

  • ul. Żeromskiego - dawniej ul. Lubelska, reprezentacyjna ulica miasta, obecnie miejsce spacerów, festynów, koncertów i imprez plenerowych.
    Na uwagę zasługują tutaj kamienice z charakterystyczną zabudową lasycystyczną z XIX w.:
    • pod nr 2 - w XVII i XVIII w. mieścił się zajazd z pokojami gościnnymi, jadłodajnią, stajnią i szopą na sanie i wozy, a w XIX w. siedziba dawnej Resursy Obywatelskiej i teatru;
    • pod nr 5 - Apteka "Pod Białym Orłem" założona przez Jana Konrada Burcharda, z zachowaną XIX w. polichromią przedstawiającą orła w koronie i berłem w szponach, w okresie Powstania Styczniowego - punkt kontaktowy; pod nr 15 - dawniej Hotel "Rzymski", po II Wojnie Światowej - Liceum Pedagogiczne Przedszkoli z internatem, obecnie redakcja "Gazety Wyborczej i mieszkania lokatorskie;
    • pod nr 28 - budynek z czerwonej cegły, dawniej siedziba drukarni Jana Kantego Trzebińskiego (1818r.) z wizerunkiem wynalazcy druku - Gutenberga, litografii Senefeldera, i tarczy z monogramem założyciela oficyny drukarskiej;
    • pod nr 36 - dawny Pałacyk Kierzkowskich, wybudowany według projektu arch. Stefana Balińskiego, nawiązujący do tradycji szlacheckich (kartusz herbowy z panopliami); pod nr 46 - pałacyk wybudowany w I poł. XIX w. dawna siedziba biblioteki sejmikowej, a potem Towarzystwa im. S. Hempla;
    • pod nr 47 - do niedawna kino "Hel" - dawniej kino "Iluzjon", powstało w 1918 r.;
    • pod nr 51 - dawny skład win, restauracja, po przebudowie mieściła tam się siedziba redakcji "Życia Radomskiego",;
    • pod nr 53 - wybudowany w latach 1825-1827 wg projektu Antonio Corazziego dawny gmach Komisji Województwa Sandomierskiego, obecnie Urzędu Miejskiego. Tu swoją siedzibę mają: Delegatura Urzędu Województwa Mazowieckiego, Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej, Sala Koncertowa i Galeria Dziedzictwa Kulturowego Radomia z makietą miasta w skali 1:500 oraz inne instytucje;
    • pod nr 56 na rogu ul. Żeromskiego i Słowackiego znajduje się budynek dawnej rogatki miejskiej, gdzie pobierano opłaty za wjazd do miasta tzw. "myto", później łaźnia publiczna, a obecnie siedziba Klubu Środowisk Twórczych "Łaźnia".
       


  • Plac Konstytucji 3 Maja - dawniej Plac Zielony, zwany Sobornym z kościołem Garnizonowym pw. św. Stanisława w centralnym punkcie - pierwotna ceriew prawosławna św. Mikołaja z początku XXw., przebudowana wg proj. arch. K. Prokulskiego. We wnętrzu znajdują się: krucyfiks w stylu gotyckim, ambona w kształcie łodzi, w oknach witraże Serca Jezusowego, liczne tablice pamiątkowe poświęcone żołnierzom WP i partyzantom AK i BCh, w podziemiach kościoła - Mauzoleum św. Maksymiliana Kolbe i od ul. Piłsudskiego - rzeźba Chrystusa dźwigającego krzyż. Przed wejściem głównym do kościoła znajduje się odbudowany w 1995 r. pomnik Grób Nieznanego Żołnierza.
    Na uwagę zasługują także kamienice:
    • na rogu ul. Focha i Żeromskiego z zespołem kaskadowych fontann; budynek nr 35 dawnego Banku Ziemiańskiego później Gimnazjum Krawieckie, kasyno niemieckie, po II Wojnie Światowej Zespół Szkół Odzieżowych, obecnie Zespół Szkół Plastycznych;
    • pod nr 8 - Dom Staniszewskich - dawniej siedziba Miejskiej i Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, dzisiaj sklepy, banki, zakłady usługowe;
    • pod nr 5 monumentalna kamienica "pałac z atlantami" rodziny Karschów z apteką, w XIX w. była tu Fabryka Preparatów Farmaceutycznych i Galenowych z urządzeniami parowymi - pierwsza na terenie Królestwa Polskiego; obecnie Orbis, apteka, księgarnia i inne sklepy oraz mieszkania lokatorskie. W budynku przylegającym do pałacu w 1899 r. aptekarz Feliks Jagodziński założył Hotel "Europejski", upaństwowiony w 1954 r., a po 1990 r. zamknięty.