Parki

Park im. Tadeusza Kościuszki

Historia parku sięga wieku XIX, kiedy miasto staje się stopniowo reprezentacyjną stolicą województwa. Wraz z budową gmachu Komisji Województwa Sandomierskiego w 1827r. postanowiono założyć ogród angielski, który miał się rozciągać po przeciwległej stronie ul. Lubelskiej i stanowić tło dla tej reprezentacyjnej budowli. Jednak, ze względu na brak środków, budowę ogrodu rozpoczęto dopiero w latach 1865–1877.

Park Kościuszki, pomimo upływu lat, zachował swój kształt, zasadniczym zmianom nie uległ także układ przestrzenny. Cały park charakteryzuje się brakiem większych połaci trawiastych (polan) i z dużym prawdopodobieństwem nigdy ich nie posiadał. Świadczy o tym artykuł p. Edmunda Jankowskiego zamieszczony w 'Ogrodniku Polskim' z 1896 roku: „Założony na znacznej przestrzeni ogród ten obfituje w drzewa. Nie jest to właściwie park angielski ani ogród prawidłowy, nie ma w nim widoków, ani obszernych trawników, brak też zupełny wody. Natomiast jako miejsce wypoczynku i ochłody może zadowolić każdego, obfituje bowiem w cieniste aleje, oraz gęstwiny, niedostępne dla promieni słonecznych”.

Inny tekst z 'Monografii historycznej miasta Radomia' z 1907 wspomina że: „...Nowy ogród założony w 1867 roku za czasów ówczesnego gubernatora Anuczyna znajdował się na krańcu miasta, obecnie zaś ze wszystkich stron otoczony ulicami, przyczynia się niemało do polepszenia zdrowotności tej nowo powstałej dzielnicy a jednocześnie ze swoimi pięknemi kwietnikami, szpalerami i cienistymi alejami jest prawdziwą ozdobą miasta ...”.

Park Planty

Położony jest w południowej części centrum miasta w sąsiedztwie dworca kolejowego. Ukształtowany jest w formie łukowatego pasa wzdłuż ul. Planty, od ul. Sedlaka na zachodzie do ul. Traugutta na wschodzie. Kształt parku jest odbiciem układu fizjograficznego terenu, który w tym miejscu był płytką doliną rzeczną uwidocznioną na planach Radomia z początku XX w. Teren parku jest płaski, lekko obniżający się ze wschodu na zachód.

Park założony został na przełomie lat 50-60 XX. Na mapach z początku XX w., widoczne są w tym miejscu łąki i pastwiska, przez które przepływał ciek wodny.

Wiek najstarszych występujących tu drzew szacować należy na 50-60 lat. Dominującym elementem w drzewostanie parkowym są topole odmian euroamerykańskich (kanadyjskie) i towarzyszące im mniej licznie topole białe, osiągając nieraz bardzo okazale rozmiary. Z innych najstarszych i najliczniej reprezentowanych grup drzew wyróżnić należy klony jesionolistne i srebrzyste oraz jesiony pensylwańskie. Znacznie rzadziej występują: lipy, klony innych gatunków, dęby, kasztanowce, robinie czy jabłonie ozdobne.

W drzewostanie parkowym dominują gatunki liściaste. Warstwa krzewów najliczniej reprezentowana jest przez jaśminowiec, tawuły i bez czarny które występują w postaci skupin rozrzuconych nieregularnie na terenie całego parku. Towarzyszą im nieliczne bzy lilaki, berberysy, żylistki i liguster sadzony najczęściej wzdłuż alejek parkowych.

Istniejący drzewostan parkowy świadczy o tym, że park założony został szybko, a dobór gatunkowy został ograniczony. Posadzono gatunki szybko rosnące (topole, klony jesionolistne i jesiony), aby osiągnąć szybki efekt. Doprowadziło to do zdominowania drzewostanu parkowego przez te gatunki, a zwłaszcza topole, które stanowią najbardziej kontrowersyjny jego element. Ze względu na swój stan stwarzają one obecnie zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz utrudniają i uniemożliwiają rozwój innym gatunkom drzew i krzewów.

Żródło: Inwentaryzacja dendrologiczna i projekt gospodarki istniejącą szatą roślinną Parku Planty, oprac. mgr inż. Stanisław Styczyński i mgr Piotr Rzepecki, Łódź kwiecień 2006 r.

Park Leśniczówka

Stanowi bardzo malowniczy teren. Jego północna część jest przecięta przez rzekę „Potok Północny”. Park ten powstał z połączenia istniejących zadrzewień (m.in. naturalny drzewostan wiązowy) i ogródków działkowych. Zajmuje on największą powierzchnię parkową w Radomiu. Wśród drzewostanu przeważają topole, wiązy, lipy, klony, graby, jesiony, dęby, a z gat. iglastych świerki, cyprysiki, żywotniki. A wśród tych rodzajów następujące gatunki: wiąz polny, lipa krymska, klon zwyczajny, grab pospolity, jesion amerykański, dąb szypulkowy, świerk pospolity, żywotnik zachodni, cyprysik groszkowy. Krzewy są reprezentowane przez jaśminowce, berberysy, tawuły, śnieguliczki, róże i inne. 

Nazwa parku wywodzi się od istniejącej tu leśniczówki. Teren parku objęty został ochroną konserwatorską w 1983 r. nr rej. 210/A/83.

Teren „Starego Ogrodu”

Położony jest w północno-zachodniej części Radomia między ulicami Nowospacerową, Mireckiego, Wernera, w dolinie rzeki Mlecznej. Historia parku sięga początku wieku XIX. W 1820 roku w ramach porządkowania miasta, celem jego upiększenia założono ogród publiczny zwany wówczas Ogrodem Spacerowym. Projektowane place, zieleńce i ogród publiczny miały wzbogacić krajobraz miasta i zgodnie z duchem czasu pełnić rolę „Letnich salonów”. Ogród zaprojektowano według wzorów angielskich z alejami promienistymi z akcentami widokowymi i licznymi ścieżkami. Park usytuowany był na peryferiach miasta przy Grobli Mlecznej, która stanowiła drogę wjazdową do miasta. W/g tradycji ogród został założony przez Klementynę z Tańskich – Hoffmanową (stąd pochodzi nazwa sąsiadującej z Parkiem ul. Klementyny).

Park podzielono na dwie części. Jedną z nich stanowił sad. Pozyskany dochód z sadu miał być przeznaczony na utrzymanie parku. Przed II wojną światową w parku odbywały się bardzo popularne wśród mieszkańców koncerty, zabawy i różne uroczystości. Pierwotnie dominowały tu jesiony, klony lipy. Obecnie wśród drzew przeważają topole, klony, wiązy, jesiony, kasztanowce i robinie. Wśród krzewów dominują jaśminowiec, śnieguliczka i bez czarny.

Teren parku objęty został ochroną konserwatorską w 1983 r. nr rej. 211/A/83.

Parki miejskie w Radomiu

L.p. Nazwa parku Lokalizacja Powierzchnia (ha) Uwagi Cenny drzewostan
1 im. T. Kościuszki ul. Żeromskiego 7,66 wpisany do rejestru zabytków kasztanowce
2 Stary Ogród ul. Wernera 7,24 wpisany do rejestru zabytków wiązy
3 Leśniczówka ul. 25 czerwca 8,45 wpisany do rejestru zabytków kasztanowce
4 Obozisko ul. Warszawska 7,50 - -
5 Borki   6,50 - -
6 Planty ul. Traugutta 5,50 - -
7 Glinice   3,10 - -
8 Południe ul. Czarnoleska 4,05 - -
9 Centrum Integracji Społeczności Lokalnej i Wypoczynku (Park Gołębiów) ul. Zbrowskiego 2,70 - -
Łącznie 52,70 ha  

Inne tereny o charakterze parkowym

L.p. Nazwa parku Lokalizacja Powierzchnia (ha)
1 Wośniki Zespół Szkół Agrotechnicznych 2,20
2 Wacyn ul. Przytycka 13,65
3 Żakowice ul. Starokrakowaska 1,20
4 Zamłynie ul. Zielona 1,50
Łącznie 18,55 ha